Internet skraćenice i internet pojmovi E
- M
N - W
A - D
E
e-mail
Elektronska pošta, proces slanja, primanja i memorisanja poruka u
digitalnom obliku, preko telekomunikacijskih uređaja. Ovim servisom se
izvodi pismena komunikacija ljudi sa različitim tipovima računara i sa
različitim operativnim sistemima. E-mail omogućava komunikaciju jedne
osobe sa drugom, ili jedne osobe sa više drugih primalaca poruka. I
pošiljalac i primalac imaju svoju e-mail adresu. Ona počinje
korisničkim imenom. Zatim slijedi znak @ (kod, pri, majmunsko A, ludo
A, engl. "at") i na kraju ime domena. Ne
treba mešati e-mail adresu i URL adresu koja je web adresa i uvek
počinje sa http://...
ethernet
Popularni, način povezivanja različitih tipova računara u lokalnu
mrežu standardnim kablom. Ethernet je razvila firma "Xerox" i on može
prenositi do deset miliona bita u sekundi (10 Mbs) sada su te brzine i
do !1Gbs. Loša strana ovakvog povezivanja je što prekid u glavnom
kablu može zaustaviti saobraćaj u velikim delovima mreže.
extranet
Proširenje unutrašnje mreže jedne firme (intraneta) preko Interneta na
drugu manju, zatvorenu mrežu. Prvobitno se ovaj termin odnosio na sve
delove jedne posebne mreže, koji se nalaze iza "vatrenog zida"
(firewall) i kojima se pristupa preko Interneta.
F
flame
Plamen. Ljutito, žestoko, pa i uvredljivo pismo u elektronskoj pošti,
npr. kao komentar na neki objavljeni članak. Ako se počnu razmenjivati
elektronska pisma takvog sadržaja između dvije ili više osoba, nastaje
plameni rat (flame war).
frames
Okviri su tehnika kojom se koriste kreatori web stranica kada žele
sadržaj ekrana podeliti na više manjih prozora. Svaki taj manji prozor
se naziva okvir(frame) i ponaša se kao posebna stranica. Prednost
ovakvog dizajniranja je u tome što se jedan okvir može pregledati
(scroll), dok za to vreme sadržaj drugih okvira miruje. Nedostatak je
što neki web browseri ne podržavaju okvire.
frame relay
Širokopojasni (56 Kbps do 1,5 Mbps) standard, namijenjen za prenos
podataka, a zasnovan na paketskoj komutaciji.
freeware
Softver na kojem postoje autorska prava ali je dozvoljeno njegovo
besplatno korišćenje i kopiranje.(Vidi shareware).
FAQ
Uobičajena skraćenica za izraz Frequently Asked Questions (Često
Postavljana Pitanja). To je deo sadržaja neke web strane, gdje se
nalazi skup pitanja i odgovora koja posetioci često
postavljaju.
firewall
Posebno napravljena softverska i (ili) hardverska prepreka koja se
postavlja između lokalne mreže (npr. LAN u jednoj firmi) i Interneta.
Njena namena je da zaštiti manju mrežu od upada hakera i drugih
neautorizovanih "korisnika". Provereni podaci prolaze kroz ovaj
"vatreni zid" u lokalnu mrežu, a sve ostale "zid" ne propušta.
FTP
(File Transfer Protocol). Protokol (skup standarda) za prenos datoteka
između lokalnog i udaljenog računara, preko Interneta. Kreatori web
stranica svoje radove prenose na server najčešće FTP programom.
G
GIF
(Graphical Interchange Format). Bitmapirani format grafičkih datoteka,
koji je razvila firma "CompuServe". Često se koristi u kreiranju web
stranica. Datoteke u ovom formatu imaju u svom nazivu nastavak .gif,
relativno su male i brzo se učitavaju. U ovom formatu prave se
datoteke u kojima su crteži, umetnički posteri i sve slike sa jasnom
granicom među obojenim površinama. Specijalni oblici gif formata su:
Animated GIF, Interlaced GIF i Transparent GIF.
H
hacker
U početku, ovaj termin se odnosio na dobrog poznavaoca računara,
dizajnera, programera ili inženjera, koji je pravio izvanredne
programe, više uživajući u praksi nego u teoriji. Danas se tim
terminom označava osoba koja neovlašćeno upada u tuđi sistem radi
preuzimanja, izmjene ili uništenja podataka u njemu.
Hertz, Hz
Jedinica mjere za frekvenciju. Jedan Hz ima periodičnu promenu kod
koje se jedan celi ciklus izvrši za jednu sekundu. U Evropi je
standard za struju 50 Hz, što znači da električna struja napravi 50
ciklusa u svakoj sekundi. U praksi se koriste i veće jedinice od
osnovne: KHz, MHz i GHz. Ova jedinica je nazvana prema nemačkom
naučniku Hajnrihu Hercu (Heinrich Hertz, 1857-1894), koji je otkrio i
proučavao elektromagnetne polja.
hex, hexadecimal
Sistem brojanja koji, za razliku od nama uobičajenog, decimalnog, ima
osnovu 16. U tom sistemu cifre su od 0 do 9, a zatim od A do F. Jednim
bajtom se mogu predstaviti heksadecimalni brojevi od 00 do FF.
Heksadecimalno označavanje brojeva često se primjenjuje u
programiranju, npr. kod kodiranja boja za web stranice u RGB
(red/green/blue) sistemu. Da bi se razlikovali od decimalnih brojeva,
heksadecimalnim brojevima se dodaje sufiks "h", npr. 35h, A2h, FBh
itd.).
home page
Prva, glavna ili ulazna stranica web sajta, ona koja se otvori kada u
pretraživaču izaberete adresu. Na toj stranici se obično nalazi i
sadržaj cijelog sajta i linkovi na druge strane.
HTML
(HyperText Markup Language). Sistem kodiranja, skup kodova koji se
koristi za pravljenje i definisanje izgleda i funkcija web stranica. U
ovom jeziku koriste se tagovi. To su oznake, postavljene u zagradama
uz tekst, namenjene za kontrolu pozicioniranja i pravljenje lista,
linkova, strukture, tabela, okvira... Njih prihvata web browser i
interpretirajući ih, na ekranu prikazuje stranicu. HTML datoteke imaju
ekstenziju .html ili .
http
(HyperText Transfer Protocol). Protokol za prenos hiperteksta. To je
osnovni protokol, kojim se prenosi komanda serveru i kaže mu se koju
stranu da pošalje klijentu. Adresiranje te strane počinje sa
"http://", a zatim slijedi ime domena ili IP adresa.
hub
Centralna jedinica sa više priključaka (portova) u kojoj se spaja
grupa računara na lokalnu mrežu. Obično se primjenjuje u zvezdastoj
konfiguraciji. Postoje aktivne i pasivne hub jedinice.
hyperlink
Tekst ili grafika na web strani koji, kad se aktiviraju (obično
pritiskom na desni klik miša), izazivaju skok na drugu stranu ili na
drugi deo iste strane. Hiperlinkovi se obično pojavljuju kao podvučeni
tekst drugačije boje.
hypermedia
Tehnologija koja omogućava efikasnu sistemsku integraciju dva ili više
različitih tipova medija kao što su: tekst, zvuk, grafika i film…
hypertext
Poseban način prikazivanja teksta u kojem se klikom mišem na neke
reči prelazi na drugu reč, stranu, poglavlje...
I
Internet
Najveća svjetska mreža računara koju čine sve manje mreže zajedno.
Internet omogućuje milionima ljudi (i poslovnih organizacija), širom
sveta, da međusobno komuniciraju i dele informacije. Dostupan je
svakome ko ima računar, odgovarajući softver, modem i telefonsku
liniju. Zasnovan je na TCP/IP protokolu. Kada se piše malim slovom,
reč "internet" označava manju lokalnu mrežu računara sa zajedničkim
komunikacijskim protokolom.
Intranet
Privatna, zatvorena, poslovna mreža računara sa istim (TCP/IP)
komunikacijskim protokolom. Uobičajeno je da je, uz odgovarajuće
sigurnosne mehanizme, povezana sa "spoljnim svijetom" - Internetom.
IP
(Internet Protocol). Internet protokol je skup pravila kojima se
uređuje prenos podataka i paketa na Internetu.
IP address
IP adresa, 32-bitna adresa koja se dodjeljuje svakom računaru na
Internetu. Sastoji se od 4 broja, između 0 i 255, koji su odvojeni
tačkom, npr. 147.91.22.114
IRC
(Internet Relay Chat). Internet protokol koji omogućuje korisnicima iz
celog sveta da se susreću i "četuju" u realnom vremenu, unoseći
tekst preko tastature računara.
ISDN
(Integrated Services Digital Network). Potpuno digitalna tehnologija
povezivanja na Internet, kojom se preko postojećih telefonskih linija
omogućava prenos podataka, govora i video signala brzinom do 128
Kbps.
ISP
(Internet Service Provider). Organizacija koja omogućava korisnicima
pristup Internetu.
J
Java
Programski jezik, sličan C++ jeziku, koji je razvila firma "Sun
Microsystems". Svi računari na Internetu, nezavisno od operativnog
sistema, mogu izvršavati programe napisane u ovom programskom jeziku.
Mali Java programi, apleti, obogaćuju web stranice animacijama,
kalkulacijama, različitim efektima i mogućnostima interaktivnog rada.
JavaScript
Jednostavan skriptni jezik. Razvila ga je firma "Netscape
Communications", da bi bio ugrađivan u HTML dokumente radi povećanja
dinamike na web stranicama.
JPEG
(Joint Photographic Experts Group). Veoma čest format grafičkih
sadržaja na web stranicama. Za razliku od GIF datoteka, koje mogu
prikazivati do 256 boja, JPEG datoteke mogu prikazati na jednoj slici
i do 16 miliona boja. Veličina ovakve .jpeg ili .jpg datoteke može se
smanjivati redukcijom detalja na slici.
L
LAN
(Local Area Network). Lokalna mreža računara, tipična za manje
udaljenosti ili za poslovne zgrade.
link
Istaknuti tekst, dugme, grafički ili neki drugi objekat na web
stranici, koji korisnici aktiviraju klikom miša radi prelaska na drugi
deo strane, na drugu stranu ili bilo koji drugi sadržaj na Internetu.
linux
Besplatan, Unix-kompatibilan, 32-bitni operativni sistem, namenjen
za rad na računarima, koji je 1991. godine razvio Linus Torvalds na
helsinškom univerzitetu u Finskoj.
M
metafile
Grafički format u kojem su kombinovane karakteristike bitmapirane i
vektorske grafike. Metafajlovi su CGM, Corel Draw CDR datoteke,
encapsulated Postscript EPS datoteke, Adobe Illustrator, Word Perfect
Graphics WPG datoteke, PICT i RTF.
meta tag
HTML tag u zaglavlju web strane koji sadrži neke informacije u vezi s
tom stranicom. Može ih biti i više, a svaki sa različitim sadržajem.
Primer: Meta tag se često koristi uz sledeće oznake: description,
keywords, date, i copyright...
MIDI
(Musical Instrument Digital Interface). Digitalni interfejs muzičkih
instrumenata. To je standardni format koji predstavlja kvalitetnu
digitalnu formu zvuka muzičkih instrumenata. MIDI datoteka ima
ekstenziju MID i može se postaviti kao muzička pratnja uz web stranu.
modem
Skraćenica od MOdulator/DEModulator. Uređaj koji omogućava
komunikaciju između dva udaljena računara preko standardne telefonske
linije. Odlazni signal iz računara u modemu se pretvara iz digitalnog
oblika u analogni, a dolazni iz analognog u digitalni. Modem može biti
u računaru (interni) ili izdvojen kao posebna jedinica pored računara
(eksterni).
multimedia
Sposobnost računara da primjenom dva ili više različitih medija realizuje
prezentacije ili analize. Primer su edukativni sadržaji ili
enciklopedije na Internetu. Tu se kombinuje tekst, zvuk, animacije, pa
i inserti iz filmova.
